آنجا هم همين طور ؛ در شرق اقصى و ژاپن نيست ، آنجا هم بايد رفت و از نو ايجاد كرد . اتفاقاً در همه جا زمينه هست . آنها كه احتياج دارند به « احياى فكر دينى » ما هستيم ؛ يعنى ما دين داريم ، فكر دينى در ما هست ولى در يك حالت نيمه بيدار و نيمه خواب ، در يك حالت نيمه مرده و نيمه زنده ، در يك حالت بسيار بسيار خطرناك . اين است كه بايد روى اين مطلب بحث كرد . فرضيهء « هر صد سال يك مجدّد دين » در اينجا مىخواهم تاريخچه‌اى راجع به اين فكر كه دين احتياج دارد به تجديد و به احياء ذكر كنم ، ولى تاريخچه‌اى تأسف‌آور است . يادم هست از سابق كه مكرر مضمون اين حديثِ منسوب به رسول اكرم ( صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم ) را ديده بودم كه در هر صد سال يك بار يك نفر پيدا مىشود كه دين را تجديد و احياء مىكند . عبارت حديث اين است : « انَّ اللَّهَ يَبْعَثُ لِهذِهِ الْامَّةِ عَلى رَأْسِ كُلِّ مِائَةِ سَنَةٍ مَنْ يُجَدِّدُ لَها دينَها » خداوند بر سر هر يك سده ، بر سر هر صد سال ، يك نفر را مىفرستد كه وى دين اين امت را تجديد كند . مضمون اين حديث را مكرر در كتب ديده‌ام ، حتى در كتبى كه بعضى از علماى خودمان نوشته‌اند . حساب كرده‌اند كه مثلًا بعد از سدهء اول يعنى قرن دوم كى مجدّد دين شد ، اول قرن سوم كى مجدّد دين شد ، همين طور حساب كرده‌اند تا زمان ما . خواستم ببينم اين حديث اصلش از كجاست ؟ اساسى دارد ؟ قبل از اينكه تحقيق بكنم باور نمىكردم كه رسول اكرم صلى الله عليه و آله يك همچو جمله‌اى را فرموده باشد ، ولى باز هم تحقيق كردم . در تحقيق معلوم شد : اما در طرق شيعه كه اساساً اين حديث نيامده است . در عين حال بعضى علماى شيعه روى اين حديث بحث كرده‌اند و حساب هم كرده‌اند . آنجايى كه يادم بود - كه در بيست و چند سال پيش يعنى سالهاى اول تحصيلم در قم ديده بودم - منتخب التواريخ مرحوم حاج ملاهاشم خراسانى بود . آنجا رفتم گشتم و پيدا كردم ، ديدم ايشان از مستدرك حاجى نورى نقل مىكند ، حاجى هم از يكى از كتب اهل تسنن نقل مىكند . اين بهترين دليل است كه در هيچ يك از كتب شيعه چنين حديثى نيست . اگر مىبود حاجى نورى ، محدث متتبّع ، از آنجا نقل مىكرد . بعد با كمك يكى از دوستان